O enganido

O concepto en si

Hai palabras que nunca escoitara na miña vida. Enganido é unha delas. A vos sonavos o termo?

A primeira vez que a lin pensei que sería outro deses termos galegos difíciles de traducir. Pero non. Era o nome que recibía unha doenza que, segundo a crenza popular, facía que algúns nenos medrasen sen forza, sen apetito, cada vez máis delgados e apagados. Hoxe sabemos que moitos destes casos podían corresponder ao raquitismo ou a outros problemas de saúde, pero durante séculos buscáronse explicacións moi diferentes.

O que máis me chamou a atención non foi a enfermidade en si, senón todo o que existía arredor dela. Había familias que levaban os nenos a fontes consideradas milagreiras. Outras pasábanos por debaixo dunha pedra, dunha árbore aberta ou incluso por unha ponte mentres recitaban oracións. Nalgúns lugares había que esperar á medianoite, noutros repetir o ritual durante nove días seguidos e case sempre aparecía o mesmo número: o nove.

Encántame pensar que cada aldea tiña a súa propia maneira de intentar devolverlles a saúde aos máis pequenos. Máis que supersticións, parécenme historias que falan do medo que sentían as familias cando a medicina non tiña respostas.

Ao final, cando un neno enfermaba, había que facer algo. E se ese algo consistía en cruzar unha ponte á medianoite, pasar por unha fonte ou repetir un ensalmo nove veces... facíase. Quizais por iso me gusta tanto descubrir estas tradicións. Porque detrás de cada ritual hai persoas intentando coidar doutras persoas da única maneira que coñecían.